"TRADIZIONI, SAPORI, GIOCHI... "

 

 

GIOGOS ANTIGOS

Custos fint sos giogos chi faghiant sos donnos mannos cando fint piseddos.

  • Sas pupias de istratzu

S’usantzia de faghere sas pupias de istratzu est tramandada dai re in redoriu. Sas pupias beniant fatas dai sas mamas e dai sas donnas mannas impitende sos istratzos. S’istratzu beniat pijadu ponzende innantis un’àteru biculu de istratzu a piumbu a su corpus pro dare fromma a sos bratzos e a sa conca. Pustis chi sa sfrommas fint aprontadas, si tinghiant sos ogros e sas cristas in sa cara. A s’ultimu si faghiant sos pilos cun sa lana o unu tzufu de pilos beros e si frimaiant cun unu capu de filu.

  

  • Su giogu de s’aneddu

Sos piseddos setzidos in tundu si passaiant s’aneddu cun sas manos giuntas. Niune ischiat chie gighiat s’aneddu a manco de sos piseddos chi l’aiant retzidu. Su pitzinnu chi fit intro su tundu deviat incertare in cale manu giunta fit s’aneddu …. Si sighiat gai e tirende semper a sorte.

 

  • A Paradisu

Si signaiant in terra de sos quadratos. Sa prima pitzinna deviat lampare una pedrighina in su quadratu nùmeru unu. Pustis, cun un’anca, deviat coglire sa pedrighina e torrare a comintzare chena tocare sas rigas. Si sighiat gai fintzas a su quadratu nùmeru doighi.

Binchiat chie resèsiat a non faghere imbaglios.

Su giogu sighiat cun proas pius matanosas, comente cussa de assentare sa pedrighina in taulas de cheveddu chena tocare sas rigas. Fatende custa proa si deviat aboghinare “pane”; sos àteros piseddos deviant ripondere “salame”. Si sa riga beniat tocada cun sos pes deviant aboghinare “saltitza” e si torraiat a comintzare de bellu nou.

 

  • Su giogu de sa pedrighina

Si leaiant chimbe pedrighinas tundas e si lampaiant ispartas in terra.

Si leaiat a seberu una pedrighina e si betaiat in altu chirchende de la leare. Innantis de faghere custu, cun sa mantessi manu si deviat leareduas pedrighinas dae terra e leare cussa chi fit in aeras. Su giogu sighiat in custa manera fintzas a leare totu e chimbe sas pedrighinas. Si sighiat a giogare cun semper pius pedrighinas. Pustis, sas pedrighinas si deviant ponnere subra sa pinta de sa manu. Pro binchere non si deviat faddire.

  • A s’ascia

Si poniat carchi soddu in sa pianta de sa manu, s’alciaiant in altu e si lassaiant falare a terra. Sos piseddos deviant incertare si essiat crastu o rughe. Si remuniant totu sos soddos chie incertaiat.

  • A sa riga:

S’assimizat a sue prima, solu chi si deviat fàghere una riga in terra.

 

Ateros giogos

Garici, Sighi-sighi,

 

Murrocula o su Cotzulone

 

 

 

 


S’istìrigu

 

 

Cua-cua

 

Giogos cun sas manos

Custu est su porcu

Custu est su porcu

Custu l’at mortu

Custu l’at usciadu

Custu si l’at manigadu

A picirineddu

non nde l’ant lassadu

 

Custu s’aneddu

Custu s’aneddu (anulare)

Su didale (medio)

Su conta inari (indice)

S’ischitza piogu (pollice)

Su minoreddu (mignolo)

 

 

Pupu idanda

Pupu idanda
Anda e beni
Imbia beni
Imbia topa
Topedda cana
Batu de rana
Batu de austu
Su pe’ ifustu
Su pe’ a modde
A “ballare” a sa funtanedda
de Mastina soleddu

 

Conzeddu Conzeddu

Conzeddu conzeddu
Bulita bulita
Conzeddu conzeddu
Bulita bulita:
- Ite ch’at inoghe?
Pane de oro
Chie l’at fatu?
Babu e mama
A chie riet un’ibatulada

 


Giogos cun sos numeros

Audio

  • Unnara
  • Dunnara
  • Tredda
  • Bàtile
  • Chingia
  • Sedda
  • Seddone
  • Istafa
  • Briglia
  • Iprone

Audio

  • Unzi
  • Dunzi
  • Treni
  • Cali
  • Cadenzi
  • Picu
  • Iscala
  • Nùmeru ceci


Audio

  • Uni
  • Nduri
  • Nderi
  • Canderi
  • Candicu
  • Sundicu
  • Picanu
  • Meranu
  • Mereche
  • Sundeche

Torna su

 

 

 

FILUMENAS, NENIAS E...

Nostra signora

Nostra signora

De sa candelora

Faghet bentu

Faghet ranzola

Si non faghet bentu

Baranta dies

De malu tempus

 

 

 

A Duru Duru

A duru duru

Tzia Marìola

Chi l’at leadu

Sas coas su bentu

Daghi at bidu

Su maridu tentu

Si nd’at fatu

Una bona cassola

A duru duru

Tzia Marìola

A Duru Duru

A duru duru

L’at nadu su babu

Chi l’at a gighere

A sa festa a caddu

E l’at a ponnere

Una rosa in testa

E l’at a gighere

A caddu a sa festa.

 

Sa Mama de Lamone

Sa mama de lamone

Est coghìnera

Faghet su suchitu

Cun regotu

Daghi benit

Su maridu mesu cotu

Nde li preparat

una tudìnera

sa mama de lamone coghìnera

Tai Tai

Tai Tai

Custu chi est bellu non mi molzat mai

Mezus chi molzant un’aca e unu itellu

Pro non morrere custu fizu bellu

S’aca e su itellu nos lu manigamus

Su fizu bellu nos lu cojuamus

 

 

 

 

Tai Tai

Tai tai, moriscu moriscu

Sos guadianos de Santu Frantziscu

sos guardianos de pedra de fogu

custu pitzinnu non faghet su giogu

mendula frisca e mèndula isperrada

mèndula frisca e mèndula in fiore

colpu de balla a su padre minore

e a su mannu una bona cadena

ca si at gitu sa fèmina anzena

e nche l’at betada dae su balcone.

Tai Tai

Tai tai

Custa pitzinna

Non mi molzat mai

Mezus chi molzat

un’aca e un’itella

pro nos morrere

custa fiza bella.

Serra Serra

Serra serra

Palas a terra

Palas a muru

Su sorighitu

Intro a su muru

 

Accollu accollu

Paulu Paulu

Paulu Paulu

Inseddami un àinu

Pro andare a marrone

A batire un’ anzone

Un’ anzone corrudu

Sos corros in “c……u”

Sos corros in busciaca

Paulu tric trac

Pira

Pira bat in binza mia

Pira baiat e pruna

Sos fitzos de mama tzia

Già si nche las furant

 

 

 

 

Tica Tica

Tica tica puddighina

Beni a inoghe a criare

T’apo a dare a mànigare

Orzu netu cun zenina

Tica tica puddighina

 

 

 

Giuanne Giouanne

Giuanne Giuanne

Perra de lande

Perra de figu

Giuanne castigu

Giuanne Giuanne

Perra de lande

Perra de iscapone

Giuanne troddione

Ispiza Ispiza

Ipsiza ispiza

Pilos de oro

S’innamoradu

ti benzat a domo

S’innamoradu ti

benzat a faca

Ispiza ispiza

pilos de prata.

Pitzinna Pitzinna

Pitzinna, bella pitzinna

Cantu mi ses agradada

Sa domìniga mudada

Su lunis andende a linna

Pitzinna, bella pitzinna

 

 

 

Pitzinna bella

Pitzinna bella mi das una mela

chi deo puru t’apo a dare aranzu

mancari sia betzu e licantzu

e mi piaghent sas cosas lichitas

m’apo a ponnere fintzas sa berrita

pro avanzare sa tua bandela

pitzinna bella mi das una mela

Ninna Nanna

Custu minoreddu

Non tenet manteddu

Nen mancu coritu

In die de fritu

Non narat titia

Drommi vida e coro

Reposat a ninnia

Maria Maria

Maria Maria

Su puddu mi criat

Suta su letu

A balcone abertu

A gianna serrada

Maria nd’essit

c___i c_____a

Tia Maria

Tzia Maria nch’est ruta in funtana

E su fizu nch’est rutu in su ludu

muzere bella e maridu corrudu

 

 

 

 

Comares e compares

Comares e compares

de su piringinu

a bois sa tatza

a mie su binu

Comares e compares

Comares e compares

de su baracoco

si non bos apo tocadu

bos toco

Santu Antiogu

Santu Antiogu, Santu Antiogu

Una brutura mi nch’est intrada in s’ogru

s’est minore ingulidet bos nche la

s’est manna ogadet mi nde la

 

 

 

 

Salve Maria

Deu ti salve Maria

Chi ses de grascia piena

Bois sezis a manera

De nos podent cossolare

Chie si invocat a Bois

Non potat perigulare

Chie a Bois s’invocat

perigulare non potat

Santu Antoni

Santu Antoni de su fogu

De sas animas consolu

De su mundu s’allegria

sa grascia chi bos dimando

acasadami siat.

 

Aba Santa

Aba Santa beneita

Sos anghelos l’ant iscrita

Sos anghelos

e sos apostolos

Sos pecados mios

Siant assoltos.


Torna su

 

 

 

 

DICIOS

Apo pagadu unu soddu pro non gighere peta de àinu a coddu.

A paraulas macas orijas surdas.

Ses peus de s’àinu in sa falada.

A caddu tocadu sa sedda li pitigat.

Prende s’àinu inue cheret su padronu.

Fritu de beranu àinu nde tremet.

Chie podet tumbada, chie non si arrumbat.

Mentovendet in muros e bessende in gianna.

Iscura s’arzola chi timet sa fromija.

Promisas et non fatas, meda si nd’agatant.

Est a abare sas puddas pioende.

Chie at favores in corte non morit de mala sorte.

Sos dolores sunt che sos benes, chie los at si los muntenet.

Peideru mortu cadrea leada.

Si fio istada indovina non fio istada meschina.

Non si podet faghere "trù" chena laras.

Su bisonzu ponet sa betza a currere.

Su boe narat corrudu a s’ainu.

Orrios de àinu no alciant a chelu.

Su pecadu de sa limba est su primu chi si pianghet.

Niune si nelzat biadu fintzas chi siat interadu.

Piseddos e puddas imbrutant su logu.

A maridu cancinu muzere furanciula.

Menzus una riposta pronta chi chentu iscudos in busciaca.

Chie non faeddat a curcuriga si faghet.

Andende andende s’acontzat bariu.

Sa veridade la narat su cocoide in sa braja.

A cosas fatas non balent impudos.

Chie non morit de balla, morit de aschicusada

Chentu concas chentu berritas.

Su male leadu male andat.

Riu mudu tratzadore.

A contos male fatos si bi torrat.

Chie riet in chenàbura pianghet in domìniga.

Onzi atapada est a su poddighe malu.

In buca tancada non b'intrat musca.

Sa limba est unu mossu e truncat pupa e ossu.

Iscuru chie non imbetzat.

Chie non cheret intendere, non niat.

A su murru malu si nche fuet fintzas su cane.

Onzi malu pagatore che su giuarzu matzore.

Chie non cumprendet malu cantu si agatat.

Su baratu est carestia.

Chena soddu non si cantat missa.

Dae sa rosa impara s’umana bellesa,
nch’ at in una die pompa e sepoltura.

 

Torna su

 

 

 

 

CALENDARIU 2008

Il calendario 2008 contiene ricette sarde in lingua sarda.
Alcune ricette ci sono state riferite dai familiari degli alunni,
altre ricette sono state reperite in Internet e poi tradotte in sardo.

Scarica il file .doc (2.676 Kb)

 

 

Torna su

 

 

S

 

PROGETTO

"TRADIZIONI E SAPORI"

Obiettivi
Raccogliere ricette antiche tramite interviste e ricerche in famiglia
su vecchi ricettari;
riscoprire attraverso i sapori le tradizioni antiche;
saper operare confronti tra passato e presente sulle feste religiose del proprio paese;
ricavare informazioni sui giochi del passato;
condurre una ricerca storica relativa alla vita dei nonni (feste,
balli, canti, mestieri );
ricercare, registrare, rielaborare testi appartenenti alla tradizione
orale della zona (filastrocche, proverbi, modi di dire).


Contenuti
Ricerca di materiale perduto, canzoni, filastrocche, proverbi,
modi di dire, giochi, usanze, costumi e mestieri.
Produzione di giochi e di strumenti del passato.
Realizzazione di un ricettario dei piatti tipici locali in occasioni
di feste (Pasqua, Natale, Carnevale, defunti ecc.)

Metodologia
Ci si servirà della metodologia della ricerca atta a consentire processi di apprendimento, favorendo lavori di gruppo e realizzando percorsi trasversali a tutte le discipline (lingua italiana, ed. immagine, ed. musicale, ed. motoria).
Saranno realizzate interviste ai genitori, ai nonni, agli anziani
i cui contenuti saranno rielaborati dai bambini delle classi 1^, 2^, 3^ e 5^ del plesso di Chilivani.

Nota: le fonti di questa raccolta sono soprattutto i ricordi dei familiari degli alunni,
ma alcuni materiali sono stati reperiti in Internet.

L'insegnante referente: Annalisa Mesina

 

HOME>
>
>

TRADIZIONI,
SAPORI,
GIOCHI